Jad pszczeli w lecznictwie i profilaktyce

Jad pszczeli jest wydzieliną gruczołów jadowych robotnic i matek pszczoły miodnej. Pszczoła produkuje go od drugiego do dwudziestego dnia swego życia. Aktywność gruczołów jadowych sukcesywnie rośnie do piętnastego dnia życia, a następnie od szesnastego do dwudziestego dnia maleje, by po tym czasie zaniknąć.

aparat żądłowy pszczołyJad gromadzony jest w zbiorniczku błoniastym znajdującym się w odwłoku, u nasady aparatu obronnego – żądła. Jest on produkowany przez dwa gruczoły: większy – produkujący właściwy jad o odczynie kwaśnym, i mniejszy – produkujący substancję o odczynie zasadowym, służącym do zwilżania aparatu żądłowego i neutralizacji resztek jadu. Zbiorniczek jadowy otwiera się do kanału sztyletu żądła i w momencie jego wbijania jad wpływa do ranki w skórze. Woreczek jadowy może pomieścić od 0,3-0,4 mg jadu, a pszczoła w czasie użądlenia wprowadza około 0,012 mg, co odpowiada jednej międzynarodowej jednostce jadu pszczelego, czyli 10 μg suchego produktu.

Jad jest środkiem obronnym pszczoły i służy jej do walki z wrogami, a także wykorzystywany jest przez matkę pszczelą do zabijania konkurentek. żądło pszczoły Interesujące jest, że do najbardziej uczulonych na jad należą same pszczoły, a z innych gatunków najwrażliwsze są konie, psy, gęsi, kury i gołębie.
Sobole, tchórze syberyjskie, szczury i jeże są natomiast niewrażliwe na jad. Produkcja jego zależy w dużym stopniu od ilości spożywanych przez pszczoły substancji białkowych, a więc pyłku kwiatowego i pierzgi, które wzmagają aktywność gruczołów jadowych.


Jad jest bezbarwną, szybko schnącą cieczą o słabym, aromatycznym zapachu, gęstości 1,1313 g/cm3, odczynie kwaśnym (pH 5-5,5) i smaku kwaśno-gorzkim. jad w postaci zproszkowanej Dobrze rozpuszcza się w wodzie i kwasach, a nie rozpuszcza się w alkoholu. W stanie suchym bez dostępu światła i wilgoci może być przechowywany w temperaturze otoczenia przez kilka miesięcy.
Optymalną temperaturą przechowywania jest -15 do 2oC. Po zamrożeniu znacznie dłużej zachowuje swoją wartość. Nie traci swoich właściwości w temperaturze 100oC. Największą trwałość ma w postaci liofilizowanej. Pod wpływem promieni słonecznych i w temperaturze 40oC szybko ulega rozkładowi.

Jad stanowi mieszaninę różnych związków chemicznych, przede wszystkim białek, które stanowią 57% jego suchej masy. W jadzie oprócz histaminy, fosfolipazy A i hyaluronidazy, znajduje się jeszcze kilka innych toksycznych peptydów, między innymi melitynina i silna neurotoksyna – apamina, a także adolapina. Zawiera też substancje o lipoidalnych właściwościach oraz feromony alarmowe. Ponadto, w jadzie pszczelim stwierdzono obecność kwasu indolowego, fosforowego, palmitynowego i kwasów tłuszczowych oraz choliny i gliceryny. Ze związków mineralnych zawiera m.in.: wapń, magnez, węgiel, fosfor, wodór, azot i siarkę.

Jad pszczeli wzmaga działanie streptomycyny i biomycyny oraz sulfonamidów, a osłabia penicyliny i wykazuje działanie ochronne przed promieniowaniem jonizującym. Jad pszczeli wykazuje działania: bakteriobójcze, przeciwgrzybiczne, przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwmiażdżycowe, przeciwkrzepliwe, hypotyniczne (obniżające ciśnienie tętnicze krwi), alergizujące.

Więcej informacji na temat zastosowania jadu pszczelego w medycynie znajdziesz .:tutaj:.