Lek. wet. Artur Arszułowicz
e-mail: eplomza@op.pl
W sprawie interpretacji przepisów

Po ukazaniu się w „Pszczelarstwie” artykułu dotyczącego przepisów weterynaryjnych obowiązujących przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, otrzymałem wiele telefonów i e-maili. Wynikało z nich, że występuje bardzo różna interpretacja tego samego rozporządzenia przez służby weterynaryjne. Jedni lekarze kładli duży nacisk na liczbę pomieszczeń i z tym związane krzyżowanie się dróg czystych i brudnych, drudzy – na wodę w pracowni, a jeszcze inni twierdzą, że pszczelarz nie może sprzedawać swojego miodu w pobliskim sklepie, spełniając wymagania rozporządzenia odnośnie sprzedaży bezpośredniej. To tylko niektóre problemy, jakie napotykali pszczelarze. W związku z tym postanowiłem zebrać wszystkie wątpliwości w jedną całość w formie pytań i wysłać je do Departamentu Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organu odpowiedzialnego za napisane rozporządzenia. Ze strony Departamentu spotkałem się z dużą przychylnością i zapewnieniem, że na nurtujące mnie i pszczelarzy pytania związane z interpretacją rozporządzenia dostanę odpowiedź. Poniżej przedstawiam pytania i odpowiedzi, jakie otrzymałem.

Warszawa, 23.05.2007 r.

W nawiązaniu do Pana e-maila z dnia 24 kwietnia 2007 r., Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii przekazuje poniżej odpowiedzi na pytania dotyczące interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (Dz. U. z 2007 r. Nr 5, poz. 38), w odniesieniu do produktów pszczelich.
1. Czy zakładem prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego w przypadku, gdy miód jest opakowany w opakowanie jednostkowe, jest sklep spożywczy ?

Zakładem prowadzącym handel detaliczny w przypadku, gdy miód jest opakowany w opakowanie jednostkowe, może być każdy zakład prowadzący sprzedaż tych produktów konsumentowi końcowemu, np. sklep spożywczy, lokalna restauracja, stołówka zakładowa, zakład prowadzący catering instytucjonalny itp.

Definicja handlu detalicznego została określona w art. 3 pkt 7 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str.463), cyt: „handel detaliczny” oznacza obsługę i/lub przetwarzanie żywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaży lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego; określenie to obejmuje terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje i podobne działania związane z usługami żywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie.
2. Czy wymagania zawarte w rozporządzeniu dotyczą tylko pomieszczeń, w których pozyskuje/produkuje się miód czy również pomieszczeń, w których miód się rozlewa?

Wymagania weterynaryjne określone w w/w rozporządzeniu dotyczą pomieszczeń, w których produkuje się lub sprzedaje produkty pszczele. Zarówno produkcja, w tym proces rozlewu miodu, jak i jego sprzedaż bezpośrednia może odbywać się w jednym pomieszczeniu na terenie gospodarstwa rolnego.
3. Czy rozmieszczenie pomieszczeń, w których produkuje/pozyskuje się miód, powinno mieć układ z zachowaniem braku krzyżowania się drogi czystej z brudną? Czy może wystarczy tylko jedno pomieszczenie?

Liczba pomieszczeń produkcyjnych nie została określona w rozporządzeniu, w związku z tym możliwa jest produkcja produktów pszczelich w ramach sprzedaży bezpośredniej w jednym pomieszczeniu. Rozporządzenie nie określa wymagań w odniesieniu do rozmieszczenia pomieszczeń, w tym zachowania układu braku krzyżowania się drogi czystej z brudną.
4. W § 15.1 punkt 3 jest napisane, że do produktów pszczelich stosuje się tylko § 4.2. Jednocześnie ustęp 2 odwołuje się do ustępu 1. Czy to znaczy, że paragraf 4.1 też obowiązuje odnośnie pracowni pszczelarskiej, czy tylko obowiązuje § 4.2. Pragnę nadmienić, że niektórzy lekarze wymagają całego § 4. Jak powinna prawidłowo wyglądać interpretacja § 4 odnośnie pracowni pszczelarskich, w której pozyskuje się miód.

Zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej do produktów pszczelich stosuje się odpowiednio przepisy § 4 ust. 2, § 6 ust. 1 i 3, § 7 – 9, § 11 ust. 1 oraz § 12 – 14.

W związku z powyższym w pomieszczeniach, w których produkuje się lub sprzedaje produkty pszczele przeznaczone do sprzedaży bezpośredniej, zgodnie z § 4 ust. 2 powinna być zapewniona możliwość zmiany odzieży własnej na odzież roboczą lub ochronną, a także możliwość zmiany obuwia i oddzielnego przechowywania odzieży własnej.

Ponadto w odniesieniu do miejsc produkcji i sprzedaży bezpośredniej produktów pszczelich mają zastosowanie wymagania dotyczące: czyszczenia i dezynfekcji (§ 6 ust. 1), instalacji, urządzeń i sprzętu (§ 6 ust. 3, § 7), osób mających kontakt z produktami pszczelimi (§ 8), przechowywania produktów przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (§ 11 ust. 1), opakowań (§ 12), substancji niejadalnych, odpadów poprodukcyjnych oraz produktów o niewłaściwej jakości (§ 13-14).
5. Czy miód pozyskany w pracowni pszczelarskiej na pasieczysku w warunkach odpowiadających rozporządzeniu może być rozlany z beczki w domu – w kuchni. Sam proces rozlewu polega na odkręceniu kranu w beczce i napełnieniu miodem słoika i zakręceniu go?

Zgodnie z § 12 ust. 2 w/w rozporządzenia pakowanie produktów pochodzenia zwierzęcego, przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej w miejscu sprzedaży, odbywa się w obecności konsumenta końcowego, z wyłączeniem produktów pszczelich, jeżeli zostały opakowane w opakowania jednostkowe w miejscu produkcji.

W związku z powyższym proces rozlewu miodu do opakowań jednostkowych powinien odbywać się w miejscu produkcji albo w miejscu sprzedaży bezpośredniej w obecności konsumenta końcowego, np. w pomieszczeniu przeznaczonym do tego celu na terenie gospodarstwa rolnego lub w pomieszczeniu, w którym sprzedawane są inne produkty pochodzenia zwierzęcego w ramach sprzedaży bezpośredniej. Przykładowo pomieszczeniem na terenie gospodarstwa może być dostosowana do tego celu tzw. „letnia kuchnia”, w której rozlewa się miód, przechowuje opakowania i sprzęt lub prowadzi się sprzedaż bezpośrednią, może to być dostosowane pomieszczenie w budynkach gospodarskich lub dostosowane pomieszczenie w budynku mieszkalnym takie, jak np. piwnica czy spiżarnia. Zasadniczo proces rozlewu miodu powinien odbywać się w pomieszczeniu produkcyjnym przeznaczonym do przechowywania lub sprzedaży miodu, nie zaś do innych celów. Przechowywanie produktów pszczelich w nieodpowiednich warunkach, np. przy zbyt dużej wilgotności w pomieszczeniu, może być przyczyną fermentacji miodu, ponadto miód bardzo szybko pochłania obce zapachy, co może negatywnie wpływać na jego cechy organoleptyczne.
6. Rozumiem, że rozporządzenie dotyczy sprzedaży bezpośredniej małej ilości miodu. W związku z tym, ile kilogramów miodu rozumiemy przez małą ilość?

Wielkość produkcji produktów pszczelich w ramach sprzedaży bezpośredniej nie została określona w w/w rozporządzeniu. Produkty pszczele powinny być sprzedawane wyłącznie konsumentom końcowym na ograniczonym obszarze, tj. na terenie danego województwa lub województw sąsiednich.
7. Jak należy prawidłowo interpretować § 2. 1 punkt 8a.

Produkty pszczele w ramach sprzedaży bezpośredniej mogą być sprzedawane np. w pomieszczeniu przeznaczonym do tego celu na terenie gospodarstwa rolnego, w pomieszczeniu produkcyjnym, które spełnia również rolę miejsca sprzedaży, w pomieszczeniu, w którym sprzedawane są inne produkty pochodzenia zwierzęcego w ramach sprzedaży bezpośredniej.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 8 w/w rozporządzenia w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej sprzedaż konsumentowi końcowemu produktów pszczelich nieprzetworzonych takich, jak: miód, pyłek pszczeli, pierzga, mleczko pszczele, pozyskanych z pasiek będących w posiadaniu producenta, może być prowadzona w miejscach prowadzenia sprzedaży bezpośredniej, w tym znajdujących się na terenie gospodarstw rolnych.
8. Dlaczego przepisy rozporządzenia kładą większy nacisk na warunki sprzedaży bezpośredniej miodu niż na warunki, w jakich się go pozyskuje / produkuje?

Rozporządzenie w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej określa podstawowe wymagania higieniczne zarówno w odniesieniu do miejsc produkcji jak i miejsc sprzedaży bezpośredniej produktów pszczelich. Produkty pszczele należą do najbardziej trwałych produktów pochodzenia zwierzęcego, nie wymagają przechowywania w warunkach chłodniczych i rzadko bywają skażone mikrobiologicznie. Jednocześnie, zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U z 2004 r., Nr 69, poz. 625 z późn. zm.), utrzymywanie zwierząt gospodarskich, w tym pszczół, jest działalnością nadzorowaną przez właściwego miejscowo powiatowego lekarza weterynarii – prowadzący pasiekę obowiązany jest zapewnić wymagania lokalizacyjne, zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, techniczne lub technologiczne, zabezpieczające przed zagrożeniem epizootycznym, epidemicznym lub zapewniające właściwą jakość produktów.

Wymagania w odniesieniu do produkcji produktów pszczelich i ich wprowadzania na rynek Wspólnoty Europejskiej określają przepisy Unii Europejskiej, tj. przede wszystkim rozporządzenia:
– nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. WE L139 z 30.4.2005r., str. 1, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 34, str. 319) oraz – nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. WE L 139 z 30.4.2005r., str. 55, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 14).
9. I ostatnie pytanie, jak należy rozwiązać problem sanitariatów?

Wymagania dotyczące umywalek i toalet w miejscach prowadzenia sprzedaży bezpośredniej, określone w rozporządzeniu w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, nie dotyczą miejsc prowadzenia sprzedaży bezpośredniej produktów pszczelich. W związku z tym kwestia sanitariatów w przypadku sprzedaży bezpośredniej tego rodzaju produktów nie została uregulowana. Podmiot prowadzący tego rodzaju działalność ponosi jednakże odpowiedzialność za żywność, którą wprowadza na rynek – zgodnie art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.

Jednocześnie, zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, osoby mające kontakt z produktami pochodzenia zwierzęcego przy wykonywaniu czynności związanych ze sprzedażą bezpośrednią powinny:

przestrzegać zasad higieny w procesie produkcji i sprzedaży;
posiadać orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy wymagającej kontaktu z żywnością, wydane na podstawie przepisów o chorobach zakaźnych i zakażeniach;
używać czystej, w jasnym kolorze odzieży roboczej, nakrycia głowy zasłaniającego włosy oraz obuwia roboczego;
myć ręce przed każdym przystąpieniem do pracy lub po ich zabrudzeniu.

Ponadto, zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone do sprzedaży bezpośredniej sprzedaje się w warunkach uniemożliwiających ich zanieczyszczenie.

Powyższa interpretacja rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej przez Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii daje ogromną szansę istnienia małych pasiek, które sprzedają swój miód tylko w formie sprzedaży bezpośredniej. Przecież takich pasiek w Polsce jest około 30%. W licznych rozmowach telefonicznych z przedstawicielką Departamentu ustaliłem również definicję małej ilości miodu, bo takiej ilości dotyczy to rozporządzenie. Małą ilością miodu nazywamy tę ilość miodu, którą pszczelarz pozyska w swojej pasiece. Jednocześnie uzyskałem telefoniczne potwierdzenie, że pszczelarz nie musi mieć zgody Powiatowego Lekarza Weterynarii chcąc sprzedawać swój miód na imprezach pszczelarskich, które odbywają się raz w roku poza swoim województwem i województwami sąsiednimi. Przepisy rozporządzenia odnośnie sprzedaży bezpośredniej dotyczą tylko i wyłącznie targów systematycznych, czyli takich, które odbywają się raz w tygodniu.

Na koniec rzecz najważniejsza. Powyższe rozporządzenie interpretują w praktyce służby weterynaryjne, a nie Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii. Z tego tytułu powyższe odpowiedzi przesłałem Krajowemu Lekarzowi Weterynarii z prośbą o jednakową interpretację przez służby weterynaryjne w całym kraju przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej, w odniesieniu do produktów pszczelich.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s