Jednym z najważniejszych czynników decydujących o opłacalności prowadzenia pasieki jest jakość bazy pożytkowej. Od pożytków zależy nie tylko poziom produkcji miodu oraz innych produktów pasiecznych, ale i zdrowotność rodzin. Prowadzenie pasieki korzystającej z wielu obfitych pożytków jest łatwiejsze i mniej pracochłonne niż tej stacjonującej na terenach ubogich. Zamiast bowiem zwalczać w rodzinach nastrój rojowy i ratować je przed głodem, pszczelarz może się skoncentrować na odbieraniu miodu i przygotowaniu pszczół do kolejnych pożytków.

Znajomość bazy pożytkowej, obok znajomości biologii rodziny pszczelej i zasad gospodarki pasiecznej, jest najważniejszą wiedzą, którą powinien posiąść pszczelarz. Musi on znać gatunki najważniejszych roślin pożytkowych, z których będzie korzystać pasieka, terminy ich kwitnięcia oraz spodziewane wydajności miodowe i pyłkowe. Wiedza teoretyczna o pożytkach, czyli ta podawana w literaturze i na szkoleniach pszczelarskich musi być poparta kilkuletnimi własnymi obserwacjami. Na wydajność roślin pożytkowych ma wpływ mikroklimat, warunki glebowe, poziom wód gruntowych i inne czynniki. Dlatego wydajności miodowe i pyłkowe roślin oraz terminy ich kwitnięcia podawane są zawsze w dość szerokim przedziale.

Daty zakwitania roślin pożytkowych w kolejnych latach różnią się od siebie, zależą bowiem od terminu rozpoczęcia okresu wegetacyjnego i od przebiegu pogody. Wszystkie rośliny kwitną jednak co roku w tej samej kolejności i w jednakowych odstępach czasu, jeżeli jest wiec znana data zakwitnięcia jednej rośliny to można przewidzieć datę kwitnienia następnej. Mając jakiś stały punkt odniesienia można z dużym prawdopodobieństwem zaplanować terminy kwitnienia wszystkich roślin w sezonie. Takim punktem jest data zakwitania podbiału pospolitego, jednej z naszych najwcześniejszych roślin pożytkowych. Podbiał oferuje pszczołom dużo pyłku i trochę nektaru, które pszczoły z powodu zmiennej pogody nie zawsze mogą zebrać. Ale jest on wzorcem do utworzenia kalendarza kwitnienia roślin, który co roku można modyfikować zależnie od terminu jego zakwitnięcia, dzięki czemu można w miarę dokładnie zaplanować wykonywanie kolejnych prac pasiecznych. Co prawda najwcześniej zakwitającą rośliną pożytkową jest leszczyna, ale ona nie może być wyznacznikiem rozpoczęcia sezonu pasiecznego. Zdarza się bowiem, że zakwita ona w lutym lub nawet w styczniu, korzystając z parodniowego ocieplenia. Pszczoły tak wczesnego pożytku nie wykorzystają w ogóle, a po takim ociepleniu zazwyczaj na parę tygodni powraca zima. Podbiał natomiast zakwita wtedy, gdy zima pójdzie sobie na dobre, a zdarzające się później nawroty niskich temperatur są zazwyczaj krótkotrwałe. W środkowej Polsce początek jego kwitnienia przypada na ogół na przełom marca i kwietnia, ale w zależności od tego jak długa jest zima, może on zakwitnąć nawet 2 tygodnie wcześniej lub tydzień później. Jeżeli jednak po zakwitnięciu podbiału przyjdzie dłuższy okres zimna, który może opóźnić ruszenie wegetacji, jako roślinę wyjściową do ustalenia terminów kwitnięcia kolejnych gatunków wybiera się klon zwyczajny lub śliwę ałyczę, które zakwitają w jednakowym czasie. Data rozpoczęcia okresu wegetacyjnego zależy też od regionu: wiosna najwcześniej przychodzi na Dolnym Śląsku, najpóźniej na Mazurach i w wysokich górach. Termin kwitnienia wyrażony liczbą dni po podbiale (lub po klonie) dotyczy tylko roślin występujących w zbiorowiskach naturalnych oraz drzew i krzewów owocowych. Termin zakwitania jednorocznych i dwuletnich roślin uprawnych zależy przede wszystkim od daty ich siewu.

 

Kalendarz kwitnienia ważniejszych roślin miododajnych w środkowej Polsce

z uwzględnieniem liczby dni po zakwitnięciu podbiału i klonu.

 

roślina
średnia data zakwitania
największa różnica dat zakwitania (dni)
którego dnia zakwita
Średnia długość kwitnienia (dni)
po podbiale
po klonie zwyczajnym
leszczyna 19 marca 30 3
wawrzynek wilczełyko 20 marca 30 12
podbiał pospolity 3 kwietnia 30 0 30
wierzba iwa 10 25 7 8
klon zwyczajny 22 23 19 0 12
śliwa ałycza 22 23 19 0 8
Wierzba biała 24 24 21 2 8
wierzba krucha 26 24 23 4 8
wiśnia 28 15 25 6 8
mniszek pospolity 28 kwietnia 22 25 6 24
grusza dzika 2 maja 18 29 10 8
jabłoń (najwcześniejsza) 5 17 32 13 8
klon polny 6 20 33 14 1-
Kasztanowiec zwyczajny 9 18 36 17 12
bez lilak 11 17 38 19 12
jawor 11 16 38 19 14
głóg szkarłatny 12 18 39 20 10
jarzębina 15 19 42 23 9
berberys zwyczajny 17 19 44 25 12
klon tatarski 18 20 45 26 12
głóg jednoszyjkowy 19 24 46 27 10
klon Ginnala 23 17 50 31 12
czeremcha amerykańska 26 12 53 32 10
malina 28 19 55 36 21
kruszyna pospolita 28 14 55 36 33
chaber bławatek 29 14 56 37 45
koniczyna biała 30 18 57 38 28
akacja (robinia) 30 maja 16 57 38 10
śnieguliczka biała 5 czerwca 14 63 44 90
lipa szerokolistna (najwcześniejsza) 8 14 66 47 10
iglicznia trójcierniowa 13 16 71 52 12
lipa szerokolistna 14 17 72 53 10
ligustr pospolity 19 18 77 58 14
sumak octowiec 25 15 83 64 12
lipa drobnolistna (średnia) 26 17 84 65 10
ostrożeń polny (oset) 28 15 86 67 25
bodziszek łąkowy 30 czerwca 10 88 69 22
lipa drobnolistna (najpóźniejsza) 4 lipca 17 92 73 9
lipa krymska 7 17 95 76 9
lipa długoogonkowa 9 13 97 78 8
przegorzan kulistogłówkowy 10 10 98 79 19
lipa srebrzysta 11 17 99 80 8
łopian większy 12 7 100 81 17
Wierzbówka kiprzyca 19 lipca 15 107 88 50
ewodia aksamitna 1 sierpnia 5 120 101 21
nawłoć późna 2 6 121 102 33
perełkowiec japoński 6 9 125 106 11
wrzos 10sierpnia 6 129 110 28

 

 

Czas wystąpienia pożytku zawsze należy przewidywać z pewną tolerancję, gdyż pogoda w ciągu sezonu jest różna i może nieco modyfikować terminy zakwitania poszczególnych roślin. To samo dotyczy wydajności miodowej i długości kwitnienia – zależą one w dużym stopniu od pogody, podobnie jak możliwości wykorzystania danego pożytku przez pszczoły. Sam proces kwitnienia dzieli się na kilka etapów, co również należy brać pod uwagę przy planowaniu optymalnego wykorzystania pożytku. Dobrze jest znać przewidywaną datę rozpoczęcia kwitnienia, początku pełni kwitnienia, końca pełni kwitnienia i datę zakończenia kwitnienia. Początek kwitnienia to dzień, w którym pojawi się około 10 % kwiatów w porównaniu z ich liczbą w pełni kwitnienia. Początek pełni kwitnienia jest wtedy, gdy kwitnie już około 25 % kwiatów, zaś koniec pełni kwitnienia – gdy jeszcze kwitnie 25 % kwiatów. Koniec kwitnienia to dzień, w którym kwitnie jeszcze 8÷10 % kwiatów. Najwięcej nektaru i pyłku rośliny dostarczają pszczołom w okresie pełni kwitnienia, co jest regułą gdy warunki atmosferyczne są optymalne: jest ciepło i wilgotność względna powietrza nie jest za niska. Oczywiste jest, że pszczoły nie będą wykorzystywać pożytku w czasie zimnej, deszczowej pogody i przy porywistym wietrze. Przy niewielkiej wilgotności powietrza nektar i spadź wysychają i nie są pobierane przez pszczoły. Często wygląda to tak, że przez pierwsze 2÷3 dni kwitnienia wziątek jest bardzo duży, a później ustaje. Nie znaczy to że rośliny przestały nektarować, tylko że nektar jest zbyt gęsty by pszczoły mogły go zbierać. Wtedy silne rodziny dobrze przygotowane do wykorzystania pożytku mogą szybko wejść w nastrój rojowy. Jeżeli pożytek się nie pojawi, może dojść do masowego rojenia się pszczół, które w dużej pasiece czasem przybiera postać żywiołu nie do opanowania.

About lsajdak

Pszczelarsto to moja pasja

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s